Statut zespołu szkół porządkuje zasady działania połączonych jednostek, ale nie zastępuje statutów poszczególnych szkół i placówek. Kancelaria Bovis wyjaśnia, kiedy statut zespołu szkół jest konieczny, dlaczego każda szkoła w zespole musi posiadać własny statut oraz jakie obowiązki w tym zakresie mają organ prowadzący, rada pedagogiczna i inne organy szkoły. Dzięki temu dyrektorzy, nauczyciele i organy prowadzące mogą uporządkować dokumentację statutową zgodnie z aktualnymi przepisami prawa oświatowego.

Statut zespołu szkół — odrębne statuty szkół i terminy aktualizacji

1. Statut zespołu szkół – podstawowe założenia

Statut zespołu szkół jest aktem wewnętrznym, który określa organizację i sposób funkcjonowania zespołu jako całości. Jednocześnie ustawodawca wyraźnie rozróżnia statut zespołu szkół i statut każdej szkoły lub placówki wchodzącej w skład tego zespołu.

Szkoła lub placówka publiczna zakładana jest na podstawie aktu założycielskiego, a organ lub osoba zakładająca podpisuje akt założycielski oraz nadaje pierwszy statut. Z chwilą rozpoczęcia działalności szkoła lub placówka funkcjonuje na podstawie nadanego jej statutu.

Prawo nadania „pierwszego” statutu przysługuje organowi lub osobie zakładającej szkołę. Po połączeniu szkół w zespół statut zespołu szkół pełni odrębną funkcję i nie znosi obowiązku posiadania statutów poszczególnych szkół.

2. Odrębne statuty szkół wchodzących w skład zespołu

2.1. Obowiązek posiadania własnego statutu przez każdą szkołę

Każda szkoła lub placówka ma swoją specyfikę funkcjonowania, co znajduje odzwierciedlenie w jej statucie. Dlatego umieszczanie w statucie zespołu uregulowań dotyczących wszystkich szkół lub placówek wchodzących w jego skład jest nieprawidłowe i czyni ten statut nieczytelnym dla jego odbiorców, przede wszystkim rodziców i uczniów.

Każda szkoła, także ta wchodząca w skład zespołu, powinna posiadać swój statut. Natomiast statut zespołu szkół powinien regulować tylko te sprawy, które dotyczą zespołu, a także te, które mają być uregulowane odmiennie niż w statutach poszczególnych szkół, na przykład zasady funkcjonowania organów w zespole.

2.2. Czy wystarczy jeden statut zespołu szkół?

W praktyce pojawia się pytanie, czy dla zespołu szkół może funkcjonować jeden statut, który będzie obejmował wszystkie szkoły wchodzące w jego skład.

W odpowiedziach udzielanych na tle konkretnych stanów faktycznych wskazano, że:

• w przypadku połączenia szkół w zespół powinny one mieć własne statuty,
• zespół szkół powinien mieć odrębny statut,
• nie jest wystarczające opracowanie jednego statutu dla zespołu szkół, nawet jeżeli uwzględnia on wszystkie szkoły wchodzące w jego skład.

Wprost podkreślono, że w takich sytuacjach nie tylko zespół szkół powinien mieć statut, ale również szkoły wchodzące w jego skład.

3. Relacja między statutem zespołu szkół a statutami szkół

3.1. Zasada równoległego obowiązywania statutów

W zakresie uregulowanym odmiennie w statucie zespołu tracą moc postanowienia zawarte w statutach połączonych szkół lub placówek. Jednocześnie zaznaczono, że „utrata mocy” w tym kontekście nie oznacza uchylenia statutów szkół lub placówek, ale czasowe niestosowanie tych przepisów, które są sprzeczne z postanowieniami statutu zespołu.

Oznacza to, że:

• statuty szkół i placówek obowiązują równolegle do statutu zespołu szkół,
• w razie rozbieżności między statutem szkoły a statutem zespołu, pierwszeństwo mają przepisy statutu zespołu jedynie w zakresie tej rozbieżności,
• pozostałe postanowienia statutów szkół zachowują moc obowiązującą.

W razie rozwiązania zespołu szkół wszystkie postanowienia statutów szkół „odzyskują” swoją pełną moc prawną i obowiązują w całości. Szkoły i placówki wchodzące w skład zespołu funkcjonują ponownie na podstawie swoich statutów już w pełnym zakresie.

3.2. Statut zespołu szkół a odrębność organów szkół

Połączenie szkół różnych typów w zespół nie narusza odrębności:

• rad pedagogicznych,
• rad rodziców,
• rad szkół lub placówek,
• samorządów uczniowskich poszczególnych szkół i placówek,

o ile statut zespołu szkół nie stanowi inaczej.

Dlatego każda jednostka zachowuje swoją tożsamość i autonomię w strukturze zespołu, chyba że statut zespołu wprowadzi inne rozwiązania w zakresie funkcjonowania organów.

4. Utworzenie zespołu szkół i nadanie pierwszych statutów

4.1. Rola organu prowadzącego

Zgodnie z przepisami:

• szkołę lub placówkę publiczną zakłada się na podstawie aktu założycielskiego,
• organ lub osoba zakładająca szkołę lub placówkę podpisuje akt założycielski i nadaje pierwszy statut,
• utworzenie zespołu szkół następuje w tym samym trybie, a organ prowadzący nadaje również pierwszy statut zespołowi szkół.

W konsekwencji organ prowadzący:

• nadaje pierwszy statut każdej szkole,
• nadaje pierwszy statut zespołowi szkół,
• nie może poprzestać na jednym statucie zespołu, jeżeli w jego skład wchodzi kilka szkół lub placówek.

W konkretnych przykładach podkreślono, że organ prowadzący powinien nadać statuty szkołom połączonym w zespół szkół, takim jak liceum ogólnokształcące, technikum czy branżowa szkoła I stopnia, przy równoczesnym funkcjonowaniu statutu zespołu szkół.

4.2. Szkoły różnych typów w jednym zespole

W odniesieniu do zespołu szkół, w skład którego wchodzi technikum dla młodzieży, liceum ogólnokształcące dla dorosłych i szkoła policealna, wskazano, że:

• nie można ograniczyć się do jednego statutu zespołu szkół,
• każda szkoła wchodząca w skład zespołu powinna mieć odrębny statut,
• statut zespołu szkół funkcjonuje obok statutów tych szkół.

Kancelaria Bovis, analizując takie rozwiązania, podkreśla konieczność wyraźnego rozdzielenia treści poszczególnych statutów, tak aby każdy dokument odpowiadał specyfice danej szkoły.

5. Kompetencje rady pedagogicznej i rady szkoły przy statutach

Na podstawie obowiązujących przepisów rada pedagogiczna posiada kompetencje do:

• przygotowania projektu statutu szkoły lub placówki,
• przygotowania projektu zmian w statucie,
• przedstawienia projektu statutu lub jego zmian do uchwalenia radzie szkoły lub placówki.

Jeżeli rada szkoły nie została powołana, jej zadania wykonuje rada pedagogiczna.

Rozwiązania te dotyczą także szkół wchodzących w skład zespołu szkół. W związku z tym rada pedagogiczna uczestniczy aktywnie w przygotowaniu projektów statutów szkół, a następnie przekazuje te projekty do uchwalenia zgodnie z przewidzianymi procedurami.

Kancelaria Bovis zwraca uwagę, że prawidłowe wykorzystanie kompetencji rady pedagogicznej ma kluczowe znaczenie dla porządkowania dokumentacji statutowej w zespole szkół.

6. Statut zespołu szkół a tworzenie zespołów i funkcjonowanie organów

Wejście w życie ustawy Prawo oświatowe co do zasady nie zmieniło przepisów ustawy o systemie oświaty w zakresie:

• zakładania szkół,
• nadawania statutów,
• dokonywania zmian w statutach,
• tworzenia zespołów szkół i nadawania im statutów.

Organy prowadzące szkoły różnych typów lub placówki mogą je połączyć w zespół. Połączenie takie:

• nie narusza odrębności rad pedagogicznych, rad rodziców, rad szkół lub placówek oraz samorządów uczniowskich,
• powoduje, że w zakresie uregulowanym odmiennie w statucie zespołu tracą moc postanowienia zawarte w statutach połączonych szkół i placówek.

Każda szkoła lub placówka zachowuje swoją specyfikę funkcjonowania, a jej statut powinien tę specyfikę odzwierciedlać. Dlatego statut zespołu szkół nie powinien obejmować wszystkich szczegółowych uregulowań dotyczących poszczególnych szkół, lecz koncentrować się na kwestiach wspólnych oraz odmiennie uregulowanych.

FAQ – pytania i odpowiedzi o statut zespołu szkół

1. Czy statut zespołu szkół może zastąpić statuty szkół wchodzących w jego skład?
Nie. Statuty szkół i placówek obowiązują równolegle do statutu zespołu szkół. W zakresie uregulowanym odmiennie w statucie zespołu tracą moc jedynie te postanowienia statutów szkół, które są z nim sprzeczne, natomiast pozostałe postanowienia zachowują moc obowiązującą.

2. Jak Kancelaria Bovis może pomóc w rozstrzygnięciu, kiedy potrzebny jest odrębny statut szkoły w zespole?
W każdym przypadku połączenia szkół w zespół szkoły te powinny mieć własne statuty, a zespół szkół powinien mieć odrębny statut. Kancelaria Bovis, opierając się na obowiązujących przepisach i utrwalonych wyjaśnieniach, może wskazać, czy dana sytuacja wymaga opracowania osobnych statutów dla szkół wchodzących w skład zespołu szkół.

3. Co dzieje się ze statutami szkół po rozwiązaniu zespołu szkół?
W razie rozwiązania zespołu szkół wszystkie postanowienia statutów szkół „odzyskują” swoją pełną moc prawną i obowiązują w całości. Szkoły i placówki wchodzące w skład zespołu funkcjonują ponownie na podstawie swoich statutów w pełnym zakresie.

4. Jaką rolę w przygotowaniu statutu szkoły może pełnić Kancelaria Bovis?
Zgodnie z przepisami rada pedagogiczna przygotowuje projekt statutu szkoły lub placówki i przedstawia go do uchwalenia. Kancelaria Bovis może wspierać radę pedagogiczną oraz organ prowadzący w takim przygotowaniu projektu, aby statut zespołu szkół i statuty poszczególnych szkół były zgodne z prawem, kompletne i czytelne dla nauczycieli, rodziców oraz uczniów.

5. Czy połączenie szkół w zespół zmienia status rad pedagogicznych, rad rodziców i samorządów uczniowskich?
Połączenie szkół różnych typów lub placówek w zespół co do zasady nie narusza odrębności rad pedagogicznych, rad rodziców, rad szkół lub placówek i samorządów uczniowskich, o ile statut zespołu szkół nie stanowi inaczej. Organy te zachowują swoją tożsamość i odrębne kompetencje.

Źródła prawa wymienione w treści

• Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (w szczególności art. 72 ust. 1, art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 82 ust. 2, art. 88 ust. 1 i 7, art. 91 ust. 1, 5 i 6).
• Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (w szczególności art. 43 ust. 1, art. 50 ust. 2 pkt 1, art. 52 ust. 2, art. 58 ust. 1 i 6, art. 60 ust. 2, art. 62 ust. 1 i 4).
• Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo oświatowe (w szczególności art. 322, art. 322 ust. 2, art. 364).

Dla pogłębienia analizy treści aktów prawnych można sięgnąć do oficjalnych publikacji w Internetowym Systemie Aktów Prawnych: Internetowy System Aktów Prawnych.

Podsumowanie

Statut zespołu szkół musi funkcjonować obok statutów poszczególnych szkół i placówek, a nie zamiast nich. Każda szkoła wchodząca w skład zespołu powinna posiadać własny statut, natomiast statut zespołu szkół reguluje kwestie wspólne oraz te, które uregulowano odmiennie niż w statutach szkół. W zakresie rozbieżności pierwszeństwo ma statut zespołu, jednak pozostałe postanowienia statutów szkół zachowują moc, a po rozwiązaniu zespołu odzyskują ją w pełnym zakresie.

Skontaktuj się z Kancelarią Bovis

Jeżeli potrzebujesz wsparcia przy opracowaniu, weryfikacji lub aktualizacji statutu zespołu szkół oraz statutów szkół wchodzących w jego skład, skontaktuj się z Kancelarią Bovis. Zespół specjalizujący się w prawie oświatowym pomoże Ci uporządkować dokumentację statutową tak, aby była zgodna z przepisami, przejrzysta dla organów szkoły oraz bezpieczna z punktu widzenia organu prowadzącego. Jeśli potrzebujesz wsparcia w zakresie prawa oświatowego — Zespół ekspertów zapewnia kompleksową obsługę prawną szkół, przedszkoli oraz organów prowadzących.

Zachęcamy do śledzenia naszego profilu na Facebooku oraz dołączenia do naszej grupy, aby być na bieżąco z najnowszymi wskazówkami i rekomendacjami ekspertów.