Kancelaria Bovis, specjalizująca się w prawie oświatowym, wyjaśnia, że w najbliższych miesiącach dyrektorzy szkół i przedszkoli staną przed jednym z największych wyzwań ostatnich lat – koniecznością gruntownej zmiany statutów placówek. Wynika to z reformy, która od 2026 r. wprowadza m.in. obowiązek funkcjonowania rady szkoły oraz powołania szkolnego rzecznika praw ucznia. Choć nie wiadomo jeszcze, kiedy ustawa wejdzie w życie, pewne jest, że czasu na implementację zmian będzie niewiele. W związku z tym Kancelaria Bovis przygotowuje pełne wsparcie dla dyrektorów i organów prowadzących – od opracowania gotowych wzorów dokumentów po doradztwo w procesie aktualizacji statutów.
Dlaczego zmiany w statutach są tak istotne?
Zmiany przewidziane od 2026 r. nie będą jedynie drobną korektą. Dotkną one niemal wszystkich kluczowych obszarów funkcjonowania szkoły lub przedszkola, a co za tym idzie – wymagają kompleksowej rewizji dokumentów. Eksperci z Kancelarii Bovis podkreślają, że przygotowanie się do reformy to nie tylko obowiązek prawny, ale również szansa na lepsze uporządkowanie zasad działania placówki.
1. Rada szkoły jako organ obowiązkowy
Status i skład
Od 2026 r. rada szkoły przestanie być opcją, a stanie się obowiązkiem. W jej skład wejdą przedstawiciele nauczycieli, rodziców i – w szkołach dla młodzieży – uczniów, przy zachowaniu równej reprezentacji.
Tryb wyboru i kadencja
Statut będzie musiał precyzyjnie określić:
- procedurę zgłaszania kandydatów,
- sposób przeprowadzania wyborów,
- długość kadencji członków.
Kompetencje
Rada szkoły zyska realny wpływ na życie placówki, m.in. poprzez:
- uchwalanie lub opiniowanie statutu,
- opiniowanie pracy nauczycieli,
- inicjowanie działań na rzecz szkoły.
2. Szkolny Rzecznik Praw Ucznia
Status i wybór
Rzecznik będzie wybierany przez radę szkoły spośród nauczycieli zatrudnionych na co najmniej pół etatu.
Zadania
Do zadań rzecznika należeć będzie m.in.:
- ochrona praw uczniów,
- prowadzenie mediacji w sporach,
- przyjmowanie skarg – również anonimowych,
- inicjowanie działań edukacyjnych w zakresie praw dziecka.
3. Nowe prawa i obowiązki uczniów
- Progi frekwencji – wprowadzenie zapisu o 25% nieusprawiedliwionych nieobecności jako progu nieklasyfikowania lub niespełniania obowiązku szkolnego.
- Prawa uczniów pełnoletnich – m.in. możliwość sprzeciwu wobec przekazywania rodzicom informacji o ocenach i frekwencji.
4. Nowy tryb uchwalania statutu
Od 2026 r. statut będzie uchwalała rada szkoły, a jeśli jej nie będzie – rada pedagogiczna. Jednak po wprowadzeniu obowiązku istnienia rady szkoły ten scenariusz przestanie być możliwy.
5. Współpraca organów szkoły
Statut musi określać:
- zasady współdziałania rady szkoły z radą pedagogiczną, samorządem uczniowskim i radą rodziców,
- mechanizmy rozwiązywania sporów między organami.
6. Postanowienia przejściowe
Ważne będzie opisanie procesu przechodzenia od starego modelu do nowego – w tym terminów pierwszych wyborów i zasad działania rady w okresie przejściowym.
Eksperci z Kancelarii Bovis radzą, aby przygotować tekst jednolity statutu, a nie jedynie aneks, ponieważ zmiany będą rozległe.
Dlaczego trzeba zacząć działać już teraz?
Choć ustawa nie weszła jeszcze w życie, a jej dokładna data obowiązywania jest nieznana, dyrektorzy muszą liczyć się z krótkim czasem na dostosowanie dokumentów. W rezultacie odkładanie prac grozi pośpiechem i ryzykiem błędów. Kancelaria Bovis już teraz przeznacza swoje zasoby na wsparcie placówek, oferując:
- po pierwsze analizę obecnych statutów,
- po drugie przygotowanie projektów zmian,
- po trzecie tworzenie tekstów jednolitych dokumentów.
FAQ
1. Czy rada szkoły będzie obowiązkowa w każdej placówce?
Tak. Według ekspertów z Kancelarii Bovis, po wejściu w życie ustawy każda szkoła i przedszkole będą musiały powołać radę szkoły.
2. Jak szybko trzeba będzie wprowadzić zmiany w statucie?
Nie jest jeszcze znana dokładna data wejścia ustawy w życie, ale czasu na dostosowanie dokumentów będzie niewiele. Dlatego Kancelaria Bovis zaleca rozpoczęcie prac już teraz.
3. Czy zmiany obejmą również przedszkola?
Tak. Reforma dotyczy zarówno szkół, jak i przedszkoli, co oznacza konieczność aktualizacji ich statutów.
4. Czy Kancelaria Bovis może przygotować gotowy wzór statutu?
Tak. Prawnicy Kancelarii Bovis opracowują gotowe wzory dokumentów, które będzie można wykorzystać podczas sierpniowej rady pedagogicznej.
5. Co z prawami uczniów pełnoletnich?
Będą oni mogli sprzeciwić się przekazywaniu rodzicom informacji o ocenach, frekwencji i postępach w nauce.
6. Jak wygląda proces powołania rzecznika praw ucznia?
Zostanie on wybrany przez radę szkoły spośród nauczycieli zatrudnionych w wymiarze co najmniej pół etatu.
Podsumowanie
Reforma oświatowa od 2026 r. to duże zmiany w statutach, które dotkną niemal wszystkich obszarów funkcjonowania szkół i przedszkoli. Kluczowe będzie powołanie rady szkoły i rzecznika praw ucznia, a także modyfikacja praw i obowiązków uczniów. Nie warto czekać – już teraz warto przygotować tekst jednolity statutu i omówić go podczas sierpniowej rady pedagogicznej.
Masz pytania? Skontaktuj się z zespołem Kancelarii Bovis – chętnie pomożemy.
Zapoznaj się z naszą ofertą konsultacji online – Konsultacje z ekspertem prawa oświatowego.