Uczeń z orzeczeniem – wydawanie orzeczeń na nowych zasadach

Kancelaria Bovis śledzi na bieżąco zmiany w prawie oświatowym, dlatego przygotowała omówienie nowego rozporządzenia podpisanego przez minister edukacji Barbarę Nowacką. Regulacja ta w istotny sposób przekształca proces wydawania orzeczeń i opinii w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych. Poniżej znajdziesz szczegółowy przegląd wszystkich kluczowych zmian — od składu zespołu orzekającego, przez procedurę wnioskową, aż po nowe terminy i właściwość miejscową poradni.

Najważniejsze założenia nowego rozporządzenia

Nowe przepisy zasadniczo porządkują i wzmacniają rolę zespołu orzekającego. Decyzja o potrzebie kształcenia specjalnego ma zapadać przede wszystkim na podstawie:

dokumentacji dołączonej do wniosku,
wyników diagnozy przeprowadzonej w poradni.

Dokumentacja medyczna została jednak wyraźnie wskazana jako materiał pomocniczy, a nie decydujący. Dlatego zmiana ta ma przeciwdziałać automatyzmowi w opieraniu orzeczeń wyłącznie na zaświadczeniach lekarskich. W efekcie pierwszorzędną rolę odgrywa teraz wieloaspektowa ocena funkcjonowania dziecka.

Zmiany w składzie zespołu orzekającego

Nowe osoby z głosem doradczym

Rozszerzono krąg osób, które — za zgodą rodziców lub pełnoletniego ucznia — mogą uczestniczyć w posiedzeniu z głosem doradczym. Należą do nich:

asystent międzykulturowy,
osoba władająca językiem kraju pochodzenia dziecka,
tłumacz języka migowego,
przedstawiciel zawodu medycznego w obszarze opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień.

Zdalny udział specjalistów

Przewidziano ponadto możliwość zdalnego udziału osoby wykonującej zawód medyczny. Warunkiem jest zachowanie standardów bezpieczeństwa. Rozwiązanie to uelastycznia pracę zespołów i pozwala szybciej pozyskiwać specjalistyczne opinie.

Nowe zasady składania wniosków

Forma papierowa i elektroniczna

Zamysłem prawodawcy jest dostosowanie procedury do współczesnych standardów komunikacji. Wnioski można składać zarówno papierowo, jak i elektronicznie. W trybie elektronicznym zastosowanie znajdą przepisy o doręczeniach elektronicznych.

Uwierzytelnianie dokumentów

Elektroniczne kopie dokumentów dołączanych do wniosku muszą być potwierdzone jednym z trzech sposobów:

kwalifikowanym podpisem elektronicznym,
podpisem zaufanym,
podpisem osobistym.

Obowiązek podpisu obojga rodziców

Nowością o istotnych skutkach praktycznych jest obowiązek podpisania wniosku przez oboje rodziców. Jeśli wniosek podpisuje tylko jeden z nich, musi złożyć oświadczenie wyjaśniające brak podpisu drugiego. Rozwiązanie to ogranicza pomijanie jednego z opiekunów. Dotyczy to przypadków, gdy opiekun nie został pozbawiony władzy rodzicielskiej.

Doprecyzowanie katalogu oświadczeń i zgód

Dookreślono katalog wymaganych oświadczeń i zgód. W szczególności dotyczą one:

udziału osób w posiedzeniach zespołu,
statusu prawnego wnioskodawcy,
przekazywania orzeczeń do przedszkola lub szkoły,
doręczeń elektronicznych.

Co ważne, brak zgody na przekazywanie orzeczeń do placówki — udzielanej już na etapie składania wniosku — spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania.

Zaświadczenie lekarskie przy orzeczeniu o niepełnosprawności

W przypadku orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na niepełnosprawność wymagane jest zaświadczenie o stanie zdrowia. Musi je wydać lekarz specjalista właściwy do rodzaju niepełnosprawności albo lekarz w trakcie specjalizacji. Dokument taki musi przy tym pochodzić ze świadczeń finansowanych ze środków publicznych lub z jednostki prowadzącej szkolenie specjalizacyjne. Dlatego wymóg ten gwarantuje odpowiedni poziom merytoryczny zaświadczeń i spójność standardów.

Nowe wymogi dotyczące diagnozy i informacji o uczniu

Obowiązek informowania przez szkoły i przedszkola

Przedszkola, szkoły oraz placówki zostały zobowiązane do systematycznego przekazywania poradniom informacji o funkcjonowaniu ucznia. Przekazane opinie są jednak następnie brane pod uwagę w toku diagnozy.

Standardy procesu diagnostycznego

Rozporządzenie precyzyjnie określa standardy procesu diagnostycznego. Diagnoza musi obejmować ocenę funkcjonowania dziecka, a narzędzia diagnostyczne powinny spełniać łącznie trzy warunki:

oparcie na dowodach naukowych,
dobranie odpowiednio do wieku i poziomu rozwoju dziecka,
stosowanie przez osoby należycie przygotowane.

Szczegółowe standardy dla wybranych grup uczniów

Wskazano szczegółowe standardy dla oceny potrzeb:

dzieci i młodzieży z niepełnosprawnościami wzroku i słuchu,
uczniów z mniejszości narodowych i etnicznych,
uczniów posługujących się językiem regionalnym,
uczniów, którzy nie znają języka polskiego lub znają go w stopniu niewystarczającym.

Takie podejście zapewnia inkluzywność i adekwatność wsparcia dla ucznia z orzeczeniem.

Wydłużenie terminu na odwołanie i przepływ dokumentów

Przekazywanie orzeczeń do placówek

Orzeczenia będą przekazywane bezpośrednio do przedszkoli, szkół i placówek, do których uczęszcza dziecko. Niezbędna jest jednak zgoda rodziców udzielona już na etapie składania wniosku.

Termin rozpatrywania odwołań

Termin rozpatrywania odwołań przez kuratora oświaty wydłużono z 14 do 21 dni. Zmiana ta usprawnia przepływ dokumentów i daje organowi więcej czasu na rzetelną analizę sprawy.

Pozostałe zmiany proceduralne

Dodatkowo uproszczono wzory orzeczeń i opinii. Potwierdzono też — jako wynikający z zasad Kodeksu postępowania administracyjnego — wymóg podpisania orzeczeń przez wszystkich członków zespołu.

Terminy wejścia w życie

Rozporządzenie co do zasady wchodzi w życie po 14 dniach od ogłoszenia. Jednak część przepisów obowiązuje od 1 września 2026 r. Dotyczy to:

obowiązku wydawania orzeczeń i opinii przez poradnie właściwe terenowo,
włączenia do procedury diagnostycznej oceny funkcjonowania ucznia sporządzanej przez przedszkole, szkołę lub placówkę przed wydaniem orzeczenia przez poradnię.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania

1. Na jakiej podstawie zapada decyzja o potrzebie kształcenia specjalnego ucznia z orzeczeniem?

Decyzja zapada przede wszystkim na podstawie dokumentacji dołączonej do wniosku oraz wyników diagnozy przeprowadzonej w poradni. Dokumentacja medyczna pełni rolę pomocniczą — nie decydującą.

2. Czy Kancelaria Bovis może pomóc w interpretacji nowych przepisów dotyczących składu zespołu orzekającego?

Tak. Kancelaria Bovis specjalizuje się w prawie oświatowym i służy pomocą w sprawach dotyczących procedury orzekania, w tym zmian w składzie zespołu. Lekarz nie jest już stałym członkiem gremium — bierze udział wyłącznie wtedy, gdy do wniosku dołączono dokumentację medyczną.

3. Kto może uczestniczyć w posiedzeniu zespołu z głosem doradczym?

Za zgodą rodziców lub pełnoletniego ucznia w posiedzeniu mogą uczestniczyć: asystent międzykulturowy, osoba władająca językiem kraju pochodzenia dziecka, tłumacz języka migowego oraz przedstawiciel zawodu medycznego w obszarze opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień.

4. Czy Kancelaria Bovis pomaga szkołom i przedszkolom w realizacji obowiązku przekazywania informacji o funkcjonowaniu ucznia?

Tak. Kancelaria Bovis wspiera placówki oświatowe w wypełnianiu nowych obowiązków informacyjnych wobec poradni. Przedszkola, szkoły i placówki są zobowiązane do systematycznego przekazywania takich informacji, a sporządzona ocena funkcjonowania ucznia stanie się elementem procedury diagnostycznej od 1 września 2026 r.

5. Czy wniosek o wydanie orzeczenia może podpisać tylko jeden rodzic?

Co do zasady wniosek powinni podpisać oboje rodzice. Jednak jeśli podpisuje go tylko jeden, musi złożyć oświadczenie wyjaśniające brak podpisu drugiego opiekuna. Dotyczy to sytuacji, gdy drugi rodzic nie został pozbawiony władzy rodzicielskiej.

6. Gdzie po 1 września 2026 r. uczeń z orzeczeniem z autyzmem lub z niepełnosprawnością słuchu uzyska orzeczenie?

Po 1 września 2026 r. orzeczenia dla dzieci niesłyszących, słabosłyszących, niewidomych, słabowidzących oraz z autyzmem (w tym z zespołem Aspergera) będą wydawały poradnie właściwe terenowo. W razie wątpliwości co do właściwości poradni warto skonsultować się z Kancelarią Bovis, która pomoże ustalić prawidłową ścieżkę postępowania.

7. Czy Kancelaria Bovis doradza w sprawach elektronicznego składania wniosków o wydanie orzeczenia?

Tak. Kancelaria Bovis wyjaśnia wymogi związane z elektronicznym trybem składania wniosków, w tym zasady uwierzytelniania dokumentów podpisem kwalifikowanym, podpisem zaufanym lub podpisem osobistym.

Skontaktuj się z Kancelarią Bovis

Jeżeli chcesz uporządkować dokumenty szkolne? Skontaktuj się z Kancelarią Bovis. Warto pomyśleć o tym wcześniej. Kancelaria Bovis już teraz przygotowuje się na komplesowe wsparcie szkół w związku z planowanymi zmianami.

Zachęcamy do śledzenia naszego profilu na Facebooku oraz dołączenia do naszej grupy, aby być na bieżąco z najnowszymi wskazówkami i rekomendacjami ekspertów.

Rozporządzenie w sprawie orzeczeń i opinii poradni psychologiczno-pedagogicznych