Kancelaria Bovis bardzo często spotyka się z pytaniem, czy szkoła może w statucie wprowadzić realny zakaz smartfonów w szkole. Wątpliwości dotyczą przede wszystkim tego, co dokładnie wynika z ustawy oraz jak daleko mogą sięgać postanowienia statutu w sprawie telefonów uczniów. Poniżej przedstawiamy treść przepisu i powiązaną z nim wykładnię.
Zakaz smartfonów w szkole a statut: co naprawdę wynika z art. 99 ust. 4?
Częste wątpliwości dyrektorów i nauczycieli
W praktyce szkół często pojawia się pytanie, czy statut może ograniczać korzystanie z telefonów oraz innych urządzeń elektronicznych na terenie szkoły, a także czy dopuszczalne jest zobowiązanie uczniów do odkładania telefonów w określone miejsce. Równocześnie pojawiają się często zarzuty naruszenia prawa własności ucznia do jego telefonu jako rzeczy ruchomej.
Co dokładnie mówi ustawa – art. 99 ust. 4
Art. 99 ust. 4 ustawy – Prawo oświatowe stanowi:, że
„Obowiązki ucznia określa się w statucie szkoły z uwzględnieniem obowiązków w zakresie przestrzegania warunków wnoszenia i korzystania z telefonów komórkowych i innych urządzeń elektronicznych na terenie szkoły”.
Przepis, w zakresie kwestii związanych z wnoszeniem, jak i z korzystaniem z telefonów komórkowych wprost odsyła do statutu szkoły. Kancelaria Bovis, przygotowując zmiany statutów, opiera się bezpośrednio na tym brzmieniu.
Wykładnia: zakres dopuszczalnych ograniczeń
Z tym przepisem powiązana jest wykładnia, zgodnie z którą ustawa stwarza podstawę ograniczania na mocy statutu swobody zarówno korzystania z urządzeń telekomunikacyjnych i elektronicznych, jak i ich wnoszenia na teren szkoły.
Wątpliwości budzi wprowadzania całkowitego zakazu przynoszenia urządzeń elektronicznych do szkoły, co stanowiłoby nadmierne ograniczenie uprawnień właściciela rzeczy ruchomej, określonych w art. 140 Kodeksu cywilnego.
Art. 140 k.c. stanowi, że:
„W granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą.”
Dlatego zakaz smartfonów w szkole może przybrać postać zakazu korzystania i obowiązku składania telefonów na przechowanie, ale bez całkowitego zakazu przynoszenia urządzeń.
Opinia doktryny
Na stanowisku zbliżonym do wyżej opisanego stoi prof. UW. dr hab. Mateusz Pilich z Uniwersytetu Warszawskiego, który w komentarzu do ustawy – Prawo oświatowe stwierdza:
„Ustawa stwarza ponadto podstawę ograniczania na mocy statutu swobody korzystania z urządzeń telekomunikacyjnych i elektronicznych. Statut może zatem przewidywać nie tylko zakaz korzystania z telefonów komórkowych podczas zajęć, lecz również obowiązek ich składania na przechowanie w określonym miejscu podczas pobytu w szkole. Natomiast art. 99 pkt 4 nie dopuszcza, jak się wydaje, wprowadzania całkowitego zakazu przynoszenia urządzeń elektronicznych do szkoły; stanowiłoby to bowiem nadmierne ograniczenie uprawnień właściciela rzeczy ruchomej, określonych w art. 140 k.c.”
Kancelaria Bovis, formułując postanowienia statutowe dotyczące ograniczeń w zakresie korzystania z telefonów w szkołach, odtwarza tę właśnie konstrukcję: zakaz korzystania z telefonów podczas zajęć, obowiązek ich składania na przechowanie, przy jednoczesnym braku całkowitego zakazu ich przynoszenia.
FAQ – zakaz korzystania z telefonów w statucie szkoły
1. Czy statut może przewidzieć zakaz smartfonów w szkole podczas zajęć?
Tak, statut może przewidywać zakaz korzystania z telefonów komórkowych podczas zajęć, co wynika wprost z przywołanej wykładni art. 99 ustawy.
2. Czy Kancelaria Bovis przygotowuje projekty takich zapisów statutowych?
Tak, Kancelaria Bovis opracowuje postanowienia statutu, które uwzględniają zakaz korzystania z telefonów w statucie szkoły zgodnie z art. 99 ust. 4.
3. Czy można zobowiązać uczniów do odkładania telefonów w jedno miejsce?
Tak, dopuszczono możliwość wprowadzenia obowiązku składania telefonów na przechowanie w określonym miejscu podczas pobytu w szkole.
4. Jak Kancelaria Bovis traktuje kwestię prawa własności ucznia?
Kancelaria Bovis uwzględnia, że całkowity zakaz przynoszenia urządzeń elektronicznych do szkoły byłby nadmiernym ograniczeniem uprawnień właściciela rzeczy ruchomej określonych w art. 140 k.c.
5. Czy można całkowicie zakazać przynoszenia telefonów do szkoły?
Nie, art. 99 pkt 4 nie dopuszcza całkowitego zakazu przynoszenia urządzeń elektronicznych do szkoły.
6. Kiedy warto zwrócić się do Kancelarii Bovis?
W szczególności wtedy, gdy szkoła lub organ prowadzący chce tak ukształtować zakaz smartfonów w szkole, by łączył zakaz korzystania i obowiązek przechowywania urządzeń z poszanowaniem art. 140 k.c. i stanowiska prof. Pilicha.
Podsumowanie
Zakaz smartfonów w szkole może zostać ujęty w statucie. Należy mieć na uwadze, że po pierwsze – zakaz może obejmować ograniczenia w korzystaniu z telefonów. Po drugie – może obejmować obowiązek umieszczania telefonów w określonym miejscu. Po trzecie – statut nie może wprowadzać ograniczeń w zakresie przynoszenia urządzeń. Jeżeli chcą Państwo przygotować lub dostosować statut szkoły w zgodzie z art. 99 ust. 4, art. 140 k.c., Kancelaria Bovis jest gotowa udzielić kompleksowego wsparcia. Zapraszamy do kontaktu.
Zachęcamy do śledzenia naszego profilu na Facebooku oraz dołączenia do naszej grupy, aby być na bieżąco z najnowszymi wskazówkami i rekomendacjami ekspertów.