Kancelaria Bovis, specjalizująca się w prawie oświatowym, wyjaśnia najnowsze zmiany legislacyjne, które istotnie wpływają na zakres odpowiedzialności nauczycieli w kontekście ratowania życia uczniów. Otóż od czerwca 2025 roku nauczyciel może – legalnie oraz bez obaw o konsekwencje – podać uczniowi lek ratujący życie. Z całą pewnością jest to przełomowe rozwiązanie, które zwiększa poziom bezpieczeństwa w polskich szkołach.
Rola nauczyciela w systemie pierwszej pomocy w szkole
Tradycyjne obowiązki – edukacja i bezpieczeństwo
Z jednej strony nauczyciel pełni funkcję edukacyjną, z drugiej – odpowiada za bezpieczeństwo powierzonych mu uczniów. Do tej pory jego rola ograniczała się jednak głównie do pierwszej pomocy przedmedycznej, czyli np. wezwania pogotowia, wykonania RKO czy ułożenia poszkodowanego w pozycji bezpiecznej.
Brak możliwości podania leku – ograniczenia przed 2025 r.
Warto zaznaczyć, że jeszcze do niedawna przepisy jednoznacznie zabraniały nauczycielowi podawania jakiegokolwiek leku – nawet w sytuacji realnego zagrożenia życia ucznia. Tym samym jego działanie mogło być potraktowane jako przekroczenie kompetencji, mimo że było motywowane troską i intencją ratowania zdrowia.
Podstawy prawne obowiązków nauczycieli w zakresie zdrowia uczniów
Ustawa o opiece zdrowotnej nad uczniami
Zgodnie z art. 12 ustawy z 2019 r., opieka zdrowotna nad uczniami sprawowana jest przez pielęgniarkę szkolną. Jednakże – jak zauważa praktyka – w wielu placówkach jej obecność ogranicza się do kilku godzin tygodniowo. W efekcie nauczyciel często staje się pierwszą osobą, która reaguje w sytuacji zagrożenia.
Karta Nauczyciela i odpowiedzialność wychowawcza
Równocześnie nauczyciel – jako opiekun ucznia w czasie zajęć – ma obowiązek podjęcia działań adekwatnych do sytuacji. Co istotne, wcześniej nie miał prawa podać leku – nawet jeśli sytuacja tego wymagała.
Nowelizacja ustawy o PRM z 7 maja 2025 – co się zmieniło?
W świetle nowelizacji ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym, która weszła w życie w czerwcu 2025 r., nauczyciel – jako świadek zdarzenia – może podać lek ratujący życie. Jak wskazują eksperci z Kancelarii Bovis, to właśnie ta zmiana zrównuje nauczycieli z innymi osobami postronnymi, umożliwiając im działanie w sytuacjach nagłych.
Nauczyciel jako świadek zdarzenia – nowe uprawnienia
Co oznacza „lek ratujący życie”?
Do tej grupy zalicza się m.in.:
- adrenalinę w ampułkostrzykawce (EpiPen),
- glukagon stosowany przy hipoglikemii,
- salbutamol dla astmatyków,
- diazepam w sytuacji napadu padaczkowego.
Takie leki – podane na czas – potrafią uratować życie.
Warunki podania leku przez nauczyciela
Aby działanie było legalne i chronione prawnie, muszą być spełnione pewne warunki:
- występuje bezpośrednie zagrożenie życia ucznia,
- brak jest dostępu do służb medycznych,
- nauczyciel używa leku przekazanego przez ucznia lub jego opiekuna,
- optymalnie – nauczyciel przeszedł wcześniejsze przeszkolenie (choć nie jest to warunek konieczny).
Obowiązki i odpowiedzialność nauczyciela po zmianach w prawie
Czy nauczyciel ponosi odpowiedzialność karną lub cywilną?
Jak tłumaczą prawnicy z Kancelarii Bovis, nauczyciel działający w dobrej wierze – zgodnie z przepisami i w celu ratowania życia – nie ponosi odpowiedzialności. Co więcej, zaniechanie działania mogłoby skutkować zarzutem niedopełnienia obowiązków.
Dokumentacja i raportowanie po udzieleniu pomocy
Po udzieleniu pomocy nauczyciel powinien:
- poinformować dyrektora szkoły,
- zadzwonić po karetkę,
- sporządzić raport ze zdarzenia (opis sytuacji, podjęte działania, reakcja ucznia).
Jak przygotować szkołę i nauczycieli do nowych obowiązków?
Rekomendacje prawników z Kancelarii Bovis
Eksperci z Kancelarii Bovis rekomendują następujące działania:
- stworzenie w szkole procedur na wypadek sytuacji nagłych,
- przeprowadzenie szkoleń dla nauczycieli z podawania leków,
- wprowadzenie zgód rodzicielskich na przechowywanie i użycie leków,
- przygotowanie listy uczniów z chorobami przewlekłymi oraz dostępnych leków.
Współpraca z pielęgniarką szkolną i służbami ratowniczymi
W celu skutecznej reakcji, szkoły powinny zorganizować jasny system komunikacji między nauczycielami, pielęgniarką szkolną a dyrekcją. Tylko dzięki sprawnemu współdziałaniu można zagwarantować szybkie i odpowiedzialne podjęcie działań.
Przykłady sytuacji z życia – co robić krok po kroku?
Sytuacja: Uczeń z anafilaksją po zjedzeniu orzechów
- Uczeń zaczyna się dusić po zjedzeniu ciastka z orzechami.
- Nauczyciel rozpoznaje objawy wstrząsu.
- Znajduje ampułkostrzykawkę w plecaku ucznia.
- Podaje adrenalinę zgodnie z instrukcją.
- Wzywa pogotowie i informuje dyrekcję szkoły.
Dzięki szybkiej reakcji – życie ucznia zostaje ocalone.
Wpływ zmian na bezpieczeństwo uczniów i komfort pracy nauczycieli
Dzięki nowelizacji z czerwca 2025 r., zwiększyło się nie tylko bezpieczeństwo uczniów, lecz także poczucie sprawczości wśród nauczycieli. Choć obowiązki są większe, to jednak ich realizacja może realnie uratować życie.
Najczęstsze pytania nauczycieli – FAQ
Czy muszę mieć szkolenie, by podać lek?
Nie, ale – jak zauważa Kancelaria Bovis – szkolenie znacząco zwiększa pewność działania.
Czy mogę odmówić podania leku?
Z formalnego punktu widzenia – tak, jednak w sytuacji nagłej zaniechanie może nieść za sobą konsekwencje prawne.
Czy szkoła musi mieć adrenalinę w apteczce?
Nie, ale warto mieć ustalone zasady przechowywania leków uczniów z alergiami lub cukrzycą.
Czy Kancelaria Bovis prowadzi szkolenia?
Tak – Kancelaria Bovis oferuje kompleksowe szkolenia oraz wsparcie w opracowywaniu procedur.
Czy potrzebna jest zgoda rodzica?
Tak – choć ustawa tego nie wymaga wprost, zgoda jest rekomendowana ze względów dokumentacyjnych.
Czy dyrektor może mnie zmusić do podania leku?
Nie – decyzja leży po stronie nauczyciela, lecz szkoła może zawrzeć takie obowiązki w swoich procedurach wewnętrznych.
Podsumowanie i rekomendacja Kancelarii Bovis
Podsumowując, nowe przepisy umożliwiają nauczycielom realne działanie w sytuacjach kryzysowych. To duża zmiana – zarówno z prawnego, jak i społecznego punktu widzenia. Warto jednak przygotować się na nowe obowiązki z należytą starannością.
Masz pytania? Skontaktuj się z zespołem Kancelarii Bovis – chętnie pomożemy.
Zapoznaj się z naszą ofertą konsultacji online – Konsultacje z ekspertem prawa oświatowego.
Ustawa z dnia 12 kwietna 2019 r. o opiece zdrowotnej nad uczniami.